Bu site kapanmıştır. Yeni sitemiz: Parstoday Turkish
Cumartesi, 26 Mart 2016 07:27

Hş. 1394’te Orta Asya cumhuriyetlerinin İran’la ilişkileri

Hş. 1394’te Orta Asya cumhuriyetlerinin İran’la ilişkileri

Geçen yıl Cumhurbaşkanı Dr. Hasan Ruhani üst düzey bir heyet başkanlığında Türkmenistan'ın başkenti Aşkabat'ı ziyaret etti. Ruhani'nin Aşkabat ziyareti esnasında iki ülke yetkilileri arasında 19 işbirliği belgesi imzalandı. Taraflar ayrıca önümüzdeki yıllarda ikili ticaret hacmini 10 milyar dolar ve gelecek on yıl içinde 60 milyar dolara yükseltme üzerinde mutabakata vardi.
Geçen sene Türkmenistan'ın tarafsızlığını ilan etmesinin 20. Yıldönümü dünyanın çeşitli ülkelerinden liderlerin katıldığı muhteşem bir törenle kutlandı. İran'dan Cumhurbaşkanı birinci yardımcısı İshak Cihangiri törene katıldı. Geçen yıl ayrıca bağımsız ve tarafsız Türkmenisdan nişanı İran'ın Aşkabat büyükelçisine verildi.


Geçen yıl Kazakistan'ın başkenti Almatı İslam dünyasının kültür başkenti seçildi. Bu çerçevede Almatı kentinde "Almatı İslam dünyasının başkenti" başlıklı uluslararası bir konferans düzenlendi, konferansa İslam dünyasından bir çok şahsiyet ve yetkili katıldı. Konferans Kazakistan kültür ve spor bakanlığının öncülüğünde ve İİT ve Almatı belediyesinin işbirliği ile gerçekleşti. İran'dan İslamî kültür ve irşad Bakanı temsilcisi Seyyid Muhammed Hüseyin Haşimi İslam cumhuriyetini temsilen katıldı.
Koferansa İran'dan başka Tacikistan, Rusya, Kırgızistan, Özbekistan, Azerbaycan, Tataristan, Mısır, Malezya, Endonezya, Umman, Kuveyt, Afganistan ve Suriye'den temsilciler katıldı. Konferansta kültürler ve dinler arası diyalog, Almatı kentinin İslam dünyasının kültüründe yeri ve önemi, İslam dini rahmet ve hoşgörü dini ve İslamî kültürel değerlerin korunması gibi konular ele alındı.
Konferansta bir konuşma yapan İran temsilcisi ve dünya ehli beyt –s– İslamî derneği üyesi Seyyid Muhammed Musevi, radikalizmin kökleri ile mücadele etmek gerektiğini, radikalizmin kökleri İslam dininden yanlış yorumla yayılan bir nevi dünya görüşüne uzandığını kaydetti. Musevi radikalizmle mücadele sadece askeri operasyon ve saldırı ile ile olamayacağını, bunun yerine bu yanlış dünya görüşü ile mücadele etmek gerektiğini ifade etti.


Geçen sene İran, Kazakistan ve Türkmenistan demiryolları yetkilileri üç ülkenin arasında demiryolu üzerinden transit geçişler için ortak bir tarife uygulanması üzerine uzlaştı. Bu çerçevede İran, Kazakistan ve Türkmenistan demiryolları yeni yeni hizmete giren Bulaşak, Serhatyaka, Akyayla ve İnceburun demiryolu için ortak bir tarife uygulanmasına karar verdi. Bu çerçevede Tahran'da üç ülkenin demiryolları firmaları başkanları üçlü bir zirve gerçekleştirdi. Zirvede üç ülkenin yetkilileri Çin'den İran'a gelen yük trenlerine ortak tarife uygulanması üzerinde anlaştı.
Uzmanlar bu kararın söz konusu demiryolu üzerinden transit geçişleri daha da cazip hale getireceğini belirtti.
Üç ülkenin demiryolları yetkilileri ayrıca İran, Kazakistan ve Türkmenistan topraklarından tahıl, bazı metal içeren ürünler gibi Kazakistan'dan İran'a gelen ve buradan güneyde Benderabbas limanına taşınan ürünlerin tercihli tarifesi hakkında da mutabakata vardı.
Uzmanlar bu kararların Kazakistan'ın Hindistan ve Fars körfezi ülkelerine ihracatının gelişmesine katkı sağlayacağını belirtti.


Geçen sene Tahran ve Astana yönetimleri İran'ın EXPO 2017 fuarına katılması konusunda bir anlaşma imzaladı. Anlaşma Kazakistan'ın başkenti Astana'da İran sanayi, maden ve ticaret Bakanı yardımcısı Hüseyin Esfehbodi ve Kazakistan dışişleri bakanlığı müsteşarı ve EXPO 2017 sekreteri Joşibayev tarafından imzalandı.
Anlaşmaya göre İran İslam Cumhuriyeti üç aylık bir süre için bu fuara katılacak.
EXOP 2017 10 Haziran 2017'den 10 Eylül 2017 tarihine kadar Kazakistan'da düzenleniyor. Kazakistan'ın EXPO 2017 fuarının sloganı ise "geleceğin enerjisi"nden ibaret. Bu sloganın çok yönlü ve büyük çıkarları söz konusu olduğu belirtiliyor.
Geçen sene ayrıca İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif Kazak mevkidaşı Erlan İdrisov'la görüşmesinde ikili ilişkileri geliştirmenin yollarını ve bölgesel gelişmeleri masaya yatırdı.
Astana'yı ziyaret eden Dışişleri Bakanı Zarif, İran ve Kazakistan arasındaki güçlü ilişkilere işaretle, Kazakistan İran'ın komşusu olarak her zaman Tahran'ın dış politika öncelikleri arasında yer aldığını ve bu ülke ile en iyi ilişkilere sahip olmak istediklerini belirtti.


Görüşmede Dışişleri Bakanı Zarif ayrıca terör ve radikalizmle mücadele bölgenin en önemli konularından biri olduğunu ve iki ülkelerin istişarelerinde önemli bir madde olarak yer aldığını, terör ve radikalizmle mücadele toplu güvenliğin üzerinde etkili olacağını, bu tehditle mücadele için tüm ülkelerin işbirliği yapmaları gerektiğini ifade etti.
İki ülke arasında iktisadi işbirliğinin de geliştirilmesi gerektiğini kaydeden Zarif, İran'a dayatılan haksız yaptırımların kaldırılmasından sonra Kazakistan ile demiryolları, enerji, ticaret ve yatırım alanlarda yeni fırsatları tespit etmeye ve yeni kapasiteleri geliştirmeye ve geçmişteki eksiklikleri gidererek ikili iktisadi ilişkileri geliştirmeye hazır olduklarını vurguladı.


Kazakistan Dışişleri Bakanı İdrisov da İranlı mevkidaşı Zarif ile görüşmesinde, iki ülke arasında işbirliği zeminlerinden biri her iki ülke için büyük önem arz eden Hazar denizi sahası olduğunu, İran ve Kazakistan arasında enerji alış verişi de ikili ilişkilerin gelişmesine katkı sağlayacağını ifade etti.
İdrisov da terör ve radikalizmle mücadele, iki ülke arasındaki istişarelerin önemli maddelerinden biri olduğunu belirterek, terör ve radikalizmi yok etmek için tüm bölge ülkeleri işbirliği yaparak pratik bir plan geliştirmeleri gerektiğini kaydetti.
Kazak Bakan İdrisov ayrıca ikili ilişkileri çeşitli alanlarda geliştirmeye hazır olduklarını belirterek bu çerçevede İranlı işadamlarına ve turistlere vize verme konusunda bazı kolaylıkları öngördüklerini ve böylece iki ülke arasındaki iktisadi ilişkilerin gelişmesi için zemini geliştirdiklerini vurguladı.


Geçen sene Kazakistan'ı ziyaret eden İran sanayi, maden ve ticaret Bakanı Muhammed Rıza Nimetzadi, Kazakistan Dışişleri Bakanı Erlan İdrisov'la görüşmesinde demiryolu, havayolu, denizyolu gibi güzergahların geliştirilmesi, ortak yatırımların gerçekleştirilmesi, tarım alanında işbirliği gibi başlıkları iki ülke arasında işbirliği zeminlerinden sayıldığını belirtti.
Bakan Nimetzade ilkin iki ülkenin işadamları ve girişimcileri karşılıklı kapasitelerle yakından tanışmalarını önermek istediğini vurguladı.
Görüşmede Kazak Bakan İdrisov da ikili işbirliğini geliştirmek için karşılıklı kapasiteleri ve yatırım imkanlarını tespit etmek üzere ortak çalışma grubu oluşturulması gerektiğini belirtti. İdrisov, İran İslam Cumhuriyeti Kazakistan'ın çelik ihracatı için hedef ülkelerden biri olduğunu kaydederek, İran limanlarına uzanan demiryolları inşa etmek, denizcilik alanında Çin'den İran'ın Benderabbas limanına uzanan denizcilik sektörünü geliştirmek, elektrik enerjisi ile çalışan lokomotifleri temin etmek, İranlı çiftçilerin Kazakistan'ın tarımsal alanlarında ortak yatırım yapmaları iki ülke arasında iktisadi işbirliğinin zeminleri olduğunu ifade etti.


Geçen sene İran ve Özbekistan karma ekonomik komisyonunun 11. Oturumu iki taraf arasında imzalanan işbirliği belgesi ile sona erdi. Geçen sene ayrıca Özbekistan'da düzenlenen seçimlere İran'dan gözlemcilerin katılması da iki ülkenin gözetim alanında işbirliğini geliştirmek istediğini gösterdi. İran'ın gözlemci heyeti İran'ın Rusya eski büyükelçisi Nimetullah İzedi başkanlığında 29 Mart 2015'te Özbekistan'da düzenlenen seçimleri gözetleme sürecine katıldı. İzedi'ye bu çalışmasında Dışişleri Bakanlığı ve Tahran valiliğinden yetkililer eşlik etti.
İran'ın gözlemci heyeti bundan önce de 2014 yılında Özbekistan'da düzenlenen genel seçimlere yine İzedi başkanlığında bir heyetle katılmıştı.
Özbekistan cumhurbaşkanlığı seçimleri de biraz önce belirtildiği üzere 29 Mart 2015'te gerçekleşti. Sabah saat 06:00'da başlayan ve akşam 20:00'de son bulan bu seçimleri İslam Kerimov Özbekistan halkının oylarının %90 kadarını toplayarak kazandı.


Geçen sene İran ve Özbekistan karma ekonomik komisyonunun 11. Oturumu 3 ve 4 Haziran 2015'te Özbekistan'ın başkenti Taşkent'te düzenlendi. 11. İran ve Özbekistan karma ekonomik komisyonuna İran sanayi, maden ve ticaret Bakanı Muhammed Rıza Nimetzade ve Özbekistan dış ekonomi ve yatırım Bakanı Elyar Ganiyev'in yanı sıra İran'ın Özbekistan büyükelçisi Ali Merdaniferd ve iki ülkenin bazı bakanlıklarından ve firmalarından ve çeşitli kurumlarından temsilciler katıldı.
Oturumdan sonra İran ve Özbekistan temsilcileri kooperatif borsası kurarak ikili ilişkileri geliştirmeyi ve özellikle ortak firma kurmayı ve ortak projeleri uygulamayı görüştü.


İran ve Özbekistan karma ekonomik komisyonunun 11. Oturumuna katılan iki ülkenin üst düzey yetkilileri oturumun sonunda da ikili iktisadi, ticari, bilimsel ve teknolojik işbirliğini geliştirmeyi öngören bir işbirliği protokolü imzaladı. İşbirliği protokolünü İran'ı temsilen sanayi, maden ve ticaret Bakanı Muhammed Rıza Nimetzade ve Özbekistan'ı temsilen dış ekonomi ve yatırım Bakanı Elyar Ganiyev imzaladı.
İşbirilği protokolünde taraflar ekonomik ve ticari işbirliği, ulaştırma ve transit, bilim ve teknoloji, turizm ve spor gibi alanlarda işbirliğini geliştirme konusunda mutabakata vardı. İki taraf ayrıca iki ülke arasında uçak sefer sayısının arttırılması, ticaret hacminin geliştirilmesi, ulaştırma ve transit faaliyetlerinde işbirliğine vurgu yaptı.
İran ve Özbekistan imzalanan işbirliği protokolünde ayrıca iki ülkenin futbol, halter, tekvando, judo ve güreş federasyonları arasında karşılıklı işbirliği üzerinde anlaşmaya vardı.

Geçen sene İran'ın Özbekistan'a atadığı yeni büyükelçisi Behmen Ağa Rezi güven mektubunun Özbek lider İslam Kerimov'a sundu.
İran'ın yeni büyükelçisi 10 Aralık 2015'te başkent Taşkent'te Özbekistan cumhurbaşkanlığı sarayı Aksaray'da düzenlenen törende Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Kerimov'u ziyaret ederek güven mektubunu Özbek lidere sundu.
Törende büyükelçi Ağa Rezi İran Cumhurbaşkanı Dr. Hasan Ruhani'nin mesajını Kerimov'a ileterek İran İslam cumhuriyetinin Özbekistan'la tüm alanlarda ilişkilerini geliştirmekte ve Özbekistan'ın tüm alanlarda kalkınmasına yardım etmekte kararlı olduğunu belirtti. Büyükelçisi Ağa Rezi ayrıca iki ülkeninbaşta ulaştırma alanı olmak üzere, iktisadi, ticari, siyasi ve kültürel alanlarda işbirliğinin geliştirilmesine vurgu yaptı.

Geçen sene Tacikistan İslamî hareket partisi lideri Muhidden Kebiri, Tahran'da düzenlenen 29. Uluslararası İslamî vahdet konferansına konuk olarak katıldı, ancak Tacikistan yönetimi bu gelişmeye gösterdiği tepkide İran büyükelçisi Hüccetullah Fagani'yi dışişleri bakanlığına çağırarak büyükelçiye itiraz notu verdi.

Geçen sene Kırgızistan Cumhurbaşkanı Elmas Beyk Atambayev resmi bir ziyaret çerçevesinde Tahran'a geldi ve İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Hamanei, Cumhurbaşkanı Dr. Hasan Ruhani, nizamın maslahatını belirleme kurumu Başkanı Ayetullah Rafsancani ve İslami Şura Meclisi Başkanı Ali Laricani ile görüştü.
Atambayev'in Tahran ziyaretinde Ruhani ile görüşmesinin ardından iki ülke cumhurbaşkanları ticaret odaları arasında işbirliğinin geliştirilmesi, ikili iktisadi ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi gibi alanları içeren bir kaç işbirliği belgesini imzaladı.
Cumhurbaşkanı Ruhani Atambayev'le görüşmesinde iki ülkenin tarihi ve kültürel ortaklıklarına vurgu yaparak ikili ilişkileri geliştirme yolunda hiç bir engel bulunmadığını kaydetti.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile