Bu site kapanmıştır. Yeni sitemiz: Parstoday Turkish
Cumartesi, 02 Ocak 2016 20:05

Orta Asya ve Kafkasya Gelişmeleri

Orta Asya ve Kafkasya Gelişmeleri

Geçen hafta Özbekistan savunma bakanlığı heyeti, bağımsız devletler topluluğu savunma bakanları konseyinin 69. oturumuna katılmak üzere Rusya'nın başkenti Moskova'ya geldi. Azerbaycan, Ermenistan, Beyaz Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Rusya savunma bakanlıkları heyetlerinin katıldığı oturumda, üye ülkelerin arasında hava savunma sistemi, iletişim, mayın arama operasyonları, askeri eğitim, ortak askeri tedbirlerin uygulanması gibi alanlarda işbirliğini geliştirme meselesi ele alındı ve bu doğrultuda bazı kararlar alındı.
Bağımsız devletler topluluğuna üye ülkelerin savunma bakanları konseyi geçen oturumunda da askeri işbirliğinde öncelikli boyutları tespit ederek 2016 yılında bazı askeri tatbikatlar ve eğitim kursları konusunda mutabakata varmıştı.


Geçen hafta Kırgızistan Başbakanı Tamir Sarıyev, 2016 yılında Çin – Kırgızistan ortak demiryolu projesinin başlayacağını açıkladı. Sarıyev, bu demiryolunun Kırgızistan'ın İran'a ve oradan da uluslararası açık denizlere ulaşmasına imkân sağlayacağını kaydetti.
Geçen hafta gazetecilere bu açıklamayı yapan Kırgız Başbakan Sarıyev, projenin hayata geçirilmesi için Çinli taraflarla demiryolunun eni hakkında müzakere ve koordinasyon sağlandığını vurguladı.
Sarıyev, Çin – Kırgızistan demiryolunun tamamlanmasının Kırgızistan ekonomisine ve uluslararası açık denizlere ulaşmasına katkı sağlayacağını belirterek, tüm projelerin İpekyolu iktisadi kuşağına destek çerçevesinde gündeme geldiğini kaydetti. Sarıyev ayrıca Çin – Kırgızistan demiryolunun gelecekte İran'a ulaşacağını belirtti.


Bir başka gelişmede Kırgızistan'da döviz kurlarının dalgalandığı bir sırada yeni parlamento 2016 bütçesinde bazı düzenlemelere giderek gelecek yılın bütçesini onayladı. Kırgızistan'ın 2016 bütçesi %28.2 kadarını iç üretim karşılayan 141 milyar 433 milyon dolar muhtemel gelire göre düzenlendi. Bu arada hükümetin muhtemel gideri de 163 milyar 886 milyon dolar olarak tahmin edildi. Buna karşın Kırgızistan hazinesi 22 milyar 453 milyon dolar bütçe açığı ile karşı karşıya kalacağı ki bu da iç üretimin %4.5 kadarına tekabül ettiği anlaşılıyor.


Öte yandan Kırgızistan parlamentosu bakanlar kuruluna zaruri olmayan giderlerde tasarrufa gitmesi, emeklilerin maaşını arttırması ve milli bankayı enflasyonu kontrol altına alacak politikaları gözeterek ekonomik kalkınmayı göz önünde bulundurması gibi tavsiyelerde bulundu.
Bundan başka Kırgızistan yönetimi Rusya ile dolar yerine Ruble ili ikili ticareti yürütmeyi öngören müzakerelere ivme kazandırmayı vurguladı.
Kırgızistan'ın 2016 bütçesi cari yılın yaz aylarının sonlarına doğru önceki meclis tarafından onaylanmıştı, ancak son günlerde Kırgızistan milli para birimi dolar karşısında değerinin ciddi şekilde dalgalanması ve yeni parlamentonun önerisi üzerine yeniden ele alındı.
Bu arada gözlemciler doların Kırgızistan'ın milli para birimine karşı değerinin yükselmesinin devam edeceğini ve hükümetin başta Rusya ve Çin olmak üzere başka ülkelere dolar üzerinden borçları yüzünden yeni yılın Kırgızistan için çok zor geçeceğini belirtiyor.


Amerika Dışişleri Bakanı Orta Asya işleri danışmanı Raniel Rozenblum, Amerika 2016 yılında 5+1 formülü çerçevesinde Orta Asya ülkeleri ile işbirliğini geliştirmeyi amaçladığını açıkladı.
Rozenblum'a göre hazırlanan program çerçevesinde Kırgızistan, Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan yetkilileri ile gerçekleşecek temaslarda bölgede istikrar ve karşılıklı işbirliğinin geliştirilmesinin masaya yatırılması gerekiyor.
Rozenblum, Washington yönetiminin Orta Asya cumhuriyetleri ile terör ve radikalizmle ortak mücadeleyi de ele almak istediğini vurguladı. Bu çerçevede Amerika Orta Asya ülkeleri ile birlikte bu ülkelerin vatandaşlarının Irak ve Suriye'den hangi şartlar altında geri döndüğü konusunda bilgi alış verişi yapacak.
Amerika ve beş Orta Asya ülkesi arasında 5+1 formülü çerçevesinde yeni işbirliği zemini Eylül 2015 tarihinde Newyork'ta oluştu ve Ekim 2015'te Özbekistan'ın Semerkand kentinde Amerika Dışişleri Bakanı John Kerry ile beş cumhuriyetin Dışişleri Bakanlarının görüşmesi bu yolda atılan ilk adımlardan biri oldu.


Bölge uzmanları Amerika yönetiminin Orta Asya bölgesindeki varlığının sırf petrol veya terörle mücadele amaçlı olmadığını, Amerika uzun vadede ve daha genel bir hedef çerçevesinde Rusya'nın arka bahçesine girerek, İran, Çin, Rusya ve bazı Orta Asya ülkeleri arasında askeri ittifakların oluşmasını engellemek istediğini belirtiyor.
Amerika aynı zamanda Çin'in Orta Asya ülkelerindeki hareketliliğini de gözetliyor, fakat bu hareketliliği kısa vadede kendisine yönelik bir tehdit olarak telakki etmiyor.
Amerika bu bölgede politikalarını gütmek için ayrıca Türkiye'nin işbirliğine güveniyor ve bölge ülkeleri ile doğrudan ilişki kurarak hedeflerine ulaşmanın yanında Türkiye'ye de bölgede nüfuzunu arttırması için yardımcı olmak istiyor.


Geçen hafta Rusya ortak hava savunma sistemini geliştirme doğrultusunda Kazakistan'a S-300 füze savunma sistemi verdi. Geçen hafta Rusya savunma Bakanı Sergei Şaygo, Kazakistan genel kurmay Başkanı İmangali Tasmagambedov'le görüşmesinde, Rusya yönetimi Kazakistan'a S-300 füze savunma sistemi teslimatını tamamladığını açıkladı. Görüşmede Kazakistan genel kurmay Başkanı da beş adet S-300 füze savunma sisteminin yaz aylarında ülkesine teslim edilmesinden ötürü teşekkür etti ve bu hareketin bölgenin savunma gücünü takviye etme doğrultusunda önemli ve etkili bir destek olduğunu belirtti.
Gerçekte bu hareket, toplu güvenlik anlaşması kurumu adıyla anılan ve eski sovyetler birliğinden bağımsızlığını kazanan Kazakistan, Ermenistan, Beyaz Rusya, Kırgızistan, Tacikistan ve Rusya'nın oluşturduğu askeri blokun güvenlik kapasitelerini geliştirmek amacıyla gerçekleşti.


Özbekistan ve Tacikistan cumhuriyetlerinin bağımsızlığını kazandıkları günün üzerinden 23 yıl geçtiği bir sırada taraflar ilk siyasi istişarelerini Tacikistan'ın başkenti Duşanba'da gerçekleştirdi. Oturumda Duşanba ve Taşkent ikili ilişkileri geliştirmenin yanı sıra bölgesel ve küresel konuları da masaya yatırdı. Oturumda ayrıca iki ülke arasında ticaret ve ekonomi, ulaştırma ve iletişim, kültür ve diğer alanlarda ikili işbirliğini geliştirme konusu ele alındı. İki ülkenin heyetleri oturumda Şanghay işbirliği teşkilatı ve bağımsız devletler topluluğu gibi kurumlarda karşılıklı işbirliğini geliştirmeyi görüştü.


Tacikistan İslamî hareket partisi üst düzey üyelerinin tutuklandığı günün üzerinde bir kaç ay geçtiği bir sırada bu insanların aileleri üzerindeki güvenlik baskılarının hala devam ettiği açıklandı.
Hali hazırda hapiste yatan Tacikistan İslamî hareket partisi Başkanı birinci yardımcısı Seyyid Ömer Hüseyni'nin oğlu Muhammed İkbal Hüseynov, son günlerde ailesine ve akrabalarına yönelik baskıların arttığını açıkladı. Yurt dışında yaşayan Hüseynov, akrabalarının Tacikistan güvenlik kurumlarının ağır baskısı altına alındığını belirtti. Tacikistan yönetiminin İslamî hareket partisi üyelerine sebepsiz ve orantısız baskı uyguladığını belirten Hüseynov, babası Seyyid Ömer Hüseyni güvenlik kurumlarının yönelttiği tüm suçlamaları mesnetsiz bildiğini ve geçen Eylül ayında yaşanan olayların ve Savunma Bakanı eski yardımcısı General Abdulhalim Nazarzade'nin çıkardığı isyanın Tacikistan İslamî hareket partisi ile hiç bir ilgisinin olmadığını belirttiğini vurguladı.


Öte yandan Tacikistan İslamî hareket partisi Başkan yardımcısı Muhammed Ali Heyet'in yakınları da Heyet'in kendisine yöneltilen tüm suçlamaları reddettiğini açıkladı.
Tacikistan İslamî hareket partisinin tutuklanan 13 üst düzey üyesinin suçları ile ilgilenen özek komisyon tutukluları isyancı General Abdulhalim Nazarzade ile bağlantılı olmakla suçluyor. Ancak sanık avukatları müvekkilleri tüm bu suçlamaları reddettiklerini ve mesnetsiz ilan ettiklerini belirtiyor.
Tacikistan yüksek mahkemesi ise 29 Eylül 2015 tarihinde başsavcının talebi üzerini İslamî hareket partisini terör örgütü ilan etti ve partinin Tacikistan'da siyasi faaliyetlerini yasakladı.


Geçen hafta İran'ın Bakü büyükelçisi Muhsin Pakayin, Tahran yönetiminin Karabağ münakaşası hakkında Azerbaycan ve Ermenistan cumhurbaşkanlarının müzakerelerini desteklediğini belirterek, bir kez daha İran İslam cumhuriyetinin bu münakaşayı çözümlemeye yardımcı olmaya hazır olduğunu açıkladı.
Nazar noktası adlı ANS kanalının programına katılan büyükelçi Pakayin, İran ve Azerbaycan cumhuriyetinin petrole olan bağımlılığı azaltmaya yönelik önemli politikalarından biri Astara – Reşt demiryolu projesini hayata geçirme üzerinde odaklanmak olduğunu belirterek, bunun çok önemli olduğunu, söz konusu demiryolu Kuzey Güney koridorunu birbirine bağladığını ve bu yüzden iki ülke bu demiryolunu inşa etmekte kararlı olduklarını vurguladı.
Büyükelçi Pakayin, hali hazırda Azerbaycan Cumhuriyeti demiryolları Rusya'ya bağlandığını, İran'da ise güneyde Benderabbas liman kentinde Reşt'e kadar uzanan demiryolu bulunduğunu, iki ülkenin demiryollarının birleşmesi için sadece 170 kilometrelik demiryolu inşaatı kaldığını kaydetti.


İran'ın Bakü büyükelçisi Muhsin Pakayin iki ülke cumhurbaşkanlarının karşılıklı ziyaretleri ve ikili ilişkileri geliştirmeye yönelik iradelerine işaretle, mevcut şartlarda iki ülkenin cumhurbaşkanları karşılıklı Tahran ve Bakü'yü ziyaret etmeleri doğal olduğunu ve bu ziyaretlerin 2016 yılında da devam etmesini umduklarını, ziyaret tarihleri ise diplomatik kanallardan açıklanacağını belirtti.
Büyükelçi Pakayin, İran'ın dağlık Karabağ münakaşasına yönelik tutumu değişmediğini, bu münakaşanın ülkelerin toprak bütünlüğü çerçevesinde adaletli bir şekilde ve uluslararası kararnamelerin uygulanması ile çözümlenmesi gerektiğine inandıklarını kaydetti. Pakayin, İran ayrıca Azerbaycan ve Ermenistan cumhurbaşkanlarının müzakerelerini desteklediğini belirterek, bir kez daha İran İslam Cumhuriyeti de bu münakaşayı çözümlemeye yardımcı olmaya hazır olduğunu vurguladı.


Ve son olarak geçen hafta Gürcistanmeclisi Başkanı David Yusopaşvili, parlamentonun yeni kabineye ve başbakanın programına güvenoyu verdiğini açıkladı.
Gürcistan Cumhurbaşkanı geçen Cuma günü Başbakan İrakli Garibaşvili'nin beklenmedik bir çıkış yaparak görevinden istifa etmesinin ardından yeni kabineyi kurma görevini Georgi Kevirikaşvili'ye verdi.
Garibaşvili geçen Çarşamba günü iki yıl süren başbakanlık görevinin ardından beklenmedik bir şekilde ve kararının sebebini açıklamaksızın görevinden istifa ettiğini açıkladı. 33 yaşındaki Garibaşvili Kasım 2013'te başbakanlık görevini üstlendiği sırada Avrupa'nın en genç başbakanıydı. Garibaşvili başbakanlık görevinin Kevirikaşvili'ye verilmesini olumlu karşıladığını açıkladı.015

 

Ortam

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile