Bu site kapanmıştır. Yeni sitemiz: Parstoday Turkish
Salı, 02 Şubat 2016 05:05

Dünya Göletler Günü

Dünya Göletler Günü

Bugün 2 Şubat, BMT tarafından dünya göletler günü olarak ilan edilen gündür. Dünya göletler günü merasiminin düzenlenmesi, dünyada göletlerin yok edilmekte olduğu uyarısı ve bunların muhafaza edilmesi zaruretine vurgu yapılması içindir. Gölet aslında bataklık, tuzlu veya tatlı suyun cereyan etmekte olduğu geçici veya daimi doğal havuzlara denilmektedir. En düşük vaziyetteki derinliği 6 metreyi geçmeyen deniz havuzlara, gölet denilmektedir. Mevcut veriler uyarınca, bugüne kadar Ramser konvansiyonunda 207 milyon hektar yüzölçümüyle 2171 gölet kaydedilmiştir. İngiltere ve Meksika adı geçen konvansiyonda en fazla gölete sahip olan ülkeler arasındadır. İran İslam cumhuriyeti şimdiye kadar Ramser konvansiyonuna 35 göleti kayda geçirmiştir.

Göletler, su canlıları, bitkiler, hayvanlar ve hatta insanların yaşamlarının korunmalarında görkemli ve önemli rol oynamaktadır. Butsvanadaki Ukavango deltası, Asya kıtasındaki klong deltası ve güney Amerika'daki Pantana göleti, dünyada değerli bitki ve hayvan çeşitlerinin yaşamaları için özel yaşam yerleri sayılır. Yerkürenin yüzölçümünün her bir birimine karşılık göletin faydasının değeri, en değerli ekosistemler de sayılmaktadır öyle ki göletlerin zirai arsalara göre 200 kat daha fazladır. Ancak göletlerin en önemli özelliği, su güvenliğinin yükseltilmesidir. Onlar özel hava şartlarında sel ve kuraklığın önlenmesi yardımıyla koruma görevini yapmaktadır ve en kötü hava şartlarında iklim değişikliği fenomeniyle mücadele etmektedir. Göletler dünyada en önemli yaşam çevresi sayılarak yeniden hayata geri dönüş için uygun çevre hayatı ve su ortamını hazırlayan göletler yaşam çeşitliliğinin bekasında büyük rol üstlenmektedir.

Dejenerasyon için uygun çevre ve su ortamının hazırlanması sayısız bitkiler ve hayvanların bekasında önemli rol oynuyor. Kuşlar, memeli hayvanlar ve balıkların göletlerdeki varlıkları, onların bu ortamdaki rollerinin ne denli önemli olduğunu gözler önüne seriyor. Göletler çeşitli kuş türlerinin uygun yaşam mekânı anlamında olduğu anlaşılıyor. Birçok ördek ve sutavuklarının hayatı göletlerin yaşamasına bağlıdır. Öte yandan yüzlerce kuşun göletlerde yaşamaları bu hayati önem taşıyan mekânın ekonomi değerini arttırmakta çünkü toprak mikroorganizmasında problemin çıkmasına sebep olan kimyasal gübrenin tüketiminde tasarruf sağlanmasının yanı sıra, toprağın daha da verimli olmasını sağlar. Göletler insanların gıda kaynağı sayılırken, bu arada pirinç göletlerin yaygın ürünü sayılıp dünya nüfusunun büyük bölümünün gıda ihtiyacını sağlıyor. Göletler ayrıca suda yaşayan canlılar için en uygun mekândır. Dünyadaki balık ürünlerinin üçte ikisinden fazlasının hayatı, gölet bölgelerinin sağlığına bağlıdır.

Zirai ürünlerin yetişmesi, odun üretimi, enerji temini, bitki maddelerinin üretimi ve taşımacılık göletlerin ekonomi faydaları sayılmaktadır. Göletlerin ekosistem hizmetlerinin değerlendirilmesi, göletlerin yıllık ekosistemi 5 trilyon dolar hizmet değeri yaratmaktadır. Ancak insanlar her zaman göletleri yanlış bir şekilde kullanmaları ve onların gereksiz çevresel müdahaleleri göletlerin doğal kaynağının geleceğini günbegün yok etmektedir. Göletlerin kuruması ve onların zirai arsalar ve sanayi sitelerine dönüşmesi, göletlerin en çok zarar görmesine neden olan etkenlerdir. Eldeki veriler gösteriyor ki, 1900 tarihinden bugüne değin dünyadaki göletlerin %64'ü yok olurken, maalesef günümüzde göletlerin yok olma süreci hala durmuş değil. İnsanların göletin doğasına olan müdahaleleri çeşitli değerli hayvan ve bitki türlerinin ortadan kalkmaları veya hayatlarının tehlikeye düşmesi zeminini hazırlıyor ve yerküredeki canlıların yaşam dengesini bozmaktadır.

Elbette göletlerin yok olma süreci sadece kalkınmakta olan ülkelerle sınırlı değildir, üstelik sanayileşmiş ülkelerde de ziraat sanayisinin gelişmesi göletlerin yok olmasını sağlamakta. Bu yüzden de kalkınmakta olan veya sanayileşmiş ülkeler göletlerin yok olmasında ortak noktalara sahipler. Birçok bilim adamına göre, göletlerin yok olması toprağın yok olmasının ilk işaretidir. Göletin yok olması toprağın bir bölümünün potansiyelini yok eder ki, bu süreç göçmenlik fenomeni, iş bulma fırsatları, zirai sanayisi, balıkçılık, kalıcı gıda kaynaklarını yok eder. Eğer bir gölet kurursa, bunun etrafındaki yeraltı su kaynakları yok olur ve göletin işleyişi elden giderse bunun yerine başka kaynağın bulunması fazla zamana ve büyük mali kaynaklara ihtiyaç duyulur. Dünya toplumunun göletlerin yok olma tehlikesini algılaması, göletlerin yaşamının korunması alanında ilk uluslararası mutabakatın şekillenmesine neden oldu.

2 Şubat 1971 de göletlerin korunması uluslararası misak ve göletlerin korunmasına dair konvansiyonun İranın Ramser kentinde imzalanması zemininin oluşmasına neden oldu. İran ve 7 ülke bu konvansiyonunun altını imzaladılar. İran bugüne kadar 1.5 milyon hektar yüzölçümündeki 35 göleti Ramser konvansiyonuna ilan etti ve uluslararası alanda önemli olan göletler listesine kaydettirdi. Ramser konvansiyonu ilk başlarda göletlerin makul bir biçimde yararlanılması ve korunması özellikle sudaki kuşlar için uygun hayat ortamının bulunması zemininin oluşmasına vurgu yaptı. Ancak yılların geçmesiyle Ramser konvansiyonunun göletlere yönelik bakış açısı genişledi ve göletlerin kalıcı ve makul şekilde faydalanılması ve korunmasının tüm boyutlarını içermeye başladı.

Ramser konvansiyonu göletleri insanlık toplumunun refahı ve çevre hayatının korunmasında büyük öneme haiz olan ekosistemler kategorisinde yer almaktadır. Bu da bir gerçek ki dünyadaki göletlerin korunması, dünya toplumunun ortak girişimleri ve işbirliği ile mümkün olmaktadır. Dünya göletler gününün düzenlenmesi, bütün insanların göletlerin korunması için işbirliğinde bulunmaları zaruretini hatırlatırken, göletlerin yok olması konusunda tehlike çanlarını çalınmasına neden olacak. Öyle ki göletlerden çevre hayatının can damarları şeklinde söz edilmektedir. Göletler iklim değişikliğinin sağlanması, kuşlar için uygun ve güvenilir ortamın sağlanması, sellerin meydana gelmesinin kontrol edilmesi, yeraltı su kaynaklarının korunması, tuzlu suyun nüfuzunun engellenmesi, sahil hatlarının korunması ve erozyonun kontrol edilmesi ve etkili ve faydalı gıda ürünlerinin muhafaza edilmesine yardımcı olabilir.

Dünya göletler günü dünyalılara bölge ve dünyada yürütülen bütün planların doğa ile koordineli olunması ve doğanın korunması ve bekasının sağlanması dahilinde olunmasını hatırlatmaktadır. Aksi takdirde dünyada daha fazla göletin yok olmasına tanık olacağız. Günümüz insanı bir göletin yok olmasının bunun kitaplardaki adının silinmesine neden olacağı gibi üstelik bir göletin yok olmasının yeryüzündeki binlerce canlının ölmesi ve yerküre yaşamının son bulmasına neden olan geri dönülemeyecek trajedi ile karşı karşıya gelinmesi ile sonuçlanacak. Değerli dinleyiciler programımızın sonuna geldik, hepimizin çevre hayatı ve yerkürenin korunması doğrultusunda daha fazla sorumluluk hissine kapılmamız umuduyla sizleri Allaha emanet ediyoruz esen kalın.001 015

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile